Waarom dit ertoe doet voor Nederland
De urgentie is hoog: vergrijzing en arbeidskrapte zijn hoog, terwijl de vraag naar productie blijft groeien. Al eerder verscheen een rapport van TNO Vector, waarin gesteld wordt dat Nederland zonder gerichte inzet op robotisering binnen tien jaar zijn maakindustrie dreigt te verliezen.
Leo Warmerdam, Algemeen directeur van Holland High Tech, onderschrijft die oproep: een nationale agenda is nodig om de arbeidsproductiviteit te verhogen en nieuw verdienvermogen te creëren, met als doel een Nederlands control point in de Europese roboticawaardeketen. Cognitieve robotica is daarmee geen gadget, maar een motor voor productiviteit, verdienvermogen én strategische autonomie. Diezelfde lijn is aanwezig op Europees niveau: koepelorganisatie euRobotics noemt robotisering in haar Unified Vision een belangrijke voorwaarde om de Europese productie op schaal te houden, iets wat terugkomt in beleid als Horizon Europe en de Chips Act 2.0.
Aansluiting bij het nieuwe industriebeleid
De NACR staat niet op zichzelf. In de industriebrief "Industriebeleid met focus" (oktober 2025) wees het ministerie van Economische Zaken en Klimaat machinebouw aan als een van de gerichte aandachtsgebieden voor het Nederlandse industriebeleid. De Nationale Agenda Cognitieve Robotica vloeit hier direct uit voort. De NACR is een van de bouwstenen binnen het Gerichte Programma Machinebouw dat momenteel in ontwikkeling is, waarbinnen robotica een speerpunt kan worden. De bevindingen voor de NACR worden afgestemd met de Taskforce Toekomstige Welvaart en Vestigingsklimaat op het gebied van robotica.
Belangrijk is dat er geen nieuwe strategie wordt geschreven: veel ligt er namelijk al, met sterke Nederlandse posities in sleuteltechnologieën zoals halfgeleiders, mechatronica, imaging, data en AI, en een stevige kennisbasis bij universiteiten en instituten. De NACR brengt die zaken samen in één nationale agenda en koppelt ze aan Europese roadmaps en waardeketens.
Kennisoverdracht en kansen
Tijdens het Holland High Tech NETWORKING EVENT onderstreepten twee betrokkenen waarom dit hét moment is om door te pakken: Robotics-expert Lukas M. Ziegler schetste hoe de klassieke industriële robot plaatsmaakt voor een nieuwe generatie die leert van data, patronen herkent en zich aanpast: robots leren niet langer alleen uitvoeren, maar ook begrijpen. Dankzij de aanwezige industriële kennis en systeemintegratie is dit volgens hem een kans voor Europa en Nederland om een sterkere rol te pakken in onderdelen, productie, integratie en veilige toepassingen van robotica.
Ton Peijnenburg, CTO van VDL Enabling Technologies Group en lid van de programmaraad van Holland High Tech, benadrukte dat samenwerking daarbij de sleutel is: Nederlands vakmanschap wordt pas een asset zodra het overdraagbaar is aan robots met herkennings- en leervermogen. Daarbij ziet hij drie routes waarlangs Nederland waarde kan creëren: robots toepassen in de eigen industrie, componenten en productiecapaciteit leveren, en complete automatiseringssystemen bouwen voor nationale én internationale markten. Die routes komen alleen tot leven als technologie, toepassingskennis, chips, AI, sensoren, data en productie elkaar vinden.
Samen aan de slag
De NACR komt tot stand met de volle breedte van het ecosysteem: onderwijs- en onderzoeksinstellingen, industrie, mkb en bestaande samenwerkingsverbanden, zowel nationaal als regionaal. Binnen de NACR worden middels strategische werksessies, expertsessies, werkgroepen en gerichte overleggen, met inbreng vanuit het brede ecosysteem, vraagstukken uitgewerkt die bepalen waar Nederland de grootste kansen ziet in de Europese waardeketen voor cognitieve robotica, welke innovaties daarvoor nog nodig zijn en welke knelpunten de opschaling en adoptie ervan nu nog in de weg staan. Dat moet resulteren in een concreet, gedragen beeld van de Nederlandse positie en route in die waardeketen en een uitvoeringsprogramma waarmee bedrijven, kennisinstellingen en overheid gericht kunnen versnellen in plaats van ieder voor zich te zoeken.
Wil je op de hoogte blijven van de ontwikkelingen of aansluiten bij het ecosysteem? Bekijk de pagina over de Nationale Agenda Cognitieve Robotica en meld je aan voor updates.
