Holland High Tech Holland High Tech

Zonder robotisering geen maakindustrie: tijd voor nationale versnelling

3 april 2026

Uit het recente TNO Vector-rapport blijkt dat zonder gerichte inzet op robotisering Nederland binnen tien jaar zijn maakindustrie dreigt te verliezen. Vergrijzing, structurele personeelstekorten en hoge loonkosten zetten de sector onder druk, terwijl de productiviteitsgroei stagneert. Met slechts 264 robots per 10.000 werknemers blijft Nederland achter op landen als Duitsland, China en Zuid-Korea, waar dit aantal kan oplopen tot boven de 1.000. Volgens TNO is een productiviteitsstijging van minimaal 50% noodzakelijk om internationaal concurrerend te blijven. Zonder actie volgt op langere termijn een scenario van fabriekssluitingen, banenverlies en groeiende afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers.

Digitalisering & Smart Industry
Nationale Technologie Strategie
Nieuws
Sleuteltechnologieën

Mark Courage, directeur Smart Industry, TNO:

“Robotisering is geen luxe maar een voorwaarde om onze maakindustrie te behouden. Een nationale agenda geeft richting, versnelt adoptie en zorgt dat bedrijven, groot én klein, toegang krijgen tot technologie die hun toekomst bepaalt. Alleen zo blijft Nederland maker, in plaats van afhankelijk afnemer.”

Leo Warmerdam, algemeen directeur Holland High Tech:

“Wij ondersteunen de oproep voor een inhoudelijke nationale robotiseringsagenda. Succesvol blijven, arbeidsproductiviteit te verhogen en nieuw verdienvermogen te creëren vraagt om gericht investeren in onderzoek en innovatie. Door doelen te stellen voor strategische autonomie met een Nederlands control point in de Europese roboticawaardeketen voor cognitieve robotica, versterken we ons verdienvermogen voor de toekomst.”

Meerwaarde van robotisering

Op korte termijn leiden arbeidstekorten al tot hogere kosten en inefficiëntie. Binnen vijf jaar dreigt een structureel concurrentienadeel door verouderde productielijnen en gemiste productiviteitsgroei.

Robotisering biedt concrete oplossingen. Robots kunnen langer en consistenter produceren, verhogen de kwaliteit en verlagen faalkosten. Door de integratie van AI ontwikkelen zij zich bovendien tot flexibele, snel programmeerbare systemen die juist in een high mix, low volume, high complexity omgeving – kenmerkend voor Nederland – grote meerwaarde bieden. TNO pleit daarom voor een nationale robotiseringsagenda, met aandacht voor kennisdeling, standaardisatie, onderwijs, internationale positionering en versnelling bij het mkb.

De concrete aanbevelingen die TNO doet zijn:

  • Bewustwording en kennisdeling: landelijke communicatie, duidelijk inzicht in ROI en praktische, sectorgerichte handreikingen voor bedrijven

  • Standaardisatie en ecosysteemversterking: stimuleren van open-source interoperabiliteit, investeren in strategische niches en het bundelen van vraag om schaal te creëren die system integrators aantrekt

  • Onderwijs en arbeidsmarkt: doorlopende leerlijnen en verplichte roboticacompetenties om een toekomstbestendige talentbasis te borgen

  • Internationale profilering: Nederland positioneren als Europese proeftuin voor high-mix-low-volume robotisering en intensivering van Europese samenwerking

  • Versnelling bij het mkb: via sectorale samenwerking, laagdrempelige fieldlabs, vouchers en flexibele financieringsvormen zoals Robotics-as-a-Service

Holland High Tech onderschrijft oproep

Holland High Tech onderschrijft de oproep van TNO. Als Holland High Tech zien wij tegelijkertijd kansen om het Nederlandse verdienvermogen duurzaam te versterken. Door te investeren in cognitieve robotica kan Nederland een strategisch control point ontwikkelen binnen de Europese waardeketen.

Deze ambitie vraagt om gerichte investeringen in onderzoek en innovatie, in nauwe samenhang met sleuteltechnologieën en de Nationale Technologiestrategie. Ontwikkelingen in bijvoorbeeld AI, sensortechnologie en digitalisering vormen immers de basis voor geavanceerde robotica-oplossingen. Ook sluit dit aan op de door het ministerie van Economische Zaken & Klimaat geprioriteerde markt voor machinebouw, waarin robotica zowel een enabler is voor arbeidsproductiviteit als een zelfstandige groeimarkt.

Cruciaal is dat overheid, industrie en kennisinstellingen gezamenlijk optrekken. Alleen door samenwerking, schaal en gerichte keuzes kan Nederland zijn positie versterken en bouwen aan strategische autonomie binnen Europa.

Leo Warmerdam, algemeen directeur Holland High Tech:

Robotica en meer specifiek Cognitieve Robotica zijn bij uitstek een innovatiedomein waar Nederland een voorloper op kan zijn. Holland High Tech richt zich met de Nationale Technologiestrategie en de prioritaire markten waaronder Semicon, Defensie en Machinebouw, op de ontwikkeling van innovaties die een krachtige bijdrage leveren aan waardeketen voor (cognitieve) robotica. Ontwikkeling van cognitieve robotica voor de Nederlandse positie in high mix, low volume, high complexity productie past bij onze industriële en hightech kwaliteiten.”

Meld je aan voor onze nieuwsbrief