In het rapport 'Speed as key success factor for scale-ups. The Dutch scale-up ecosystem in international perspective' zetten de onderzoekers het Nederlandse ecosysteem af tegen dat van onder meer de Verenigde Staten, China en Singapore. Daarnaast spraken zij met ondernemers van LeydenJar, VitalFluid en SandGrain over de obstakels die zij in de praktijk tegenkomen.
Achterstand op Europa en de VS
De cijfers laten zien dat Nederland op het gebied van doorgroei terrein moet goedmaken:
Van de Nederlandse start-ups groeit 21,6 procent uit tot scale-up. In Europa ligt dat aandeel op 24,1 procent, in de VS op 52,2 procent.
Vooral bij vervolgfinanciering is het verschil groot. In de VS haalt 39 procent van de bedrijven na een Series A-ronde ook een Series B-ronde binnen; in Nederland is dat 24 procent.
Ook de snelheid verschilt: Europese bedrijven hebben gemiddeld 5,8 jaar nodig voor die stap, Amerikaanse bedrijven 2,3 jaar.
Omdat snelheid in de internationale concurrentiestrijd vaak doorslaggevend is, loopt Nederland hierdoor economische activiteit, waarde en strategische technologie mis.
Lessen uit het buitenland, maar geen kopie
China en Singapore tonen aan dat doelgericht overheidsbeleid groei kan versnellen. China investeert fors in strategische technologieën en beschikt over een grote thuismarkt, terwijl Singapore vooral inzet op het opleiden en aantrekken van talent. De onderzoekers waarschuwen wel dat Nederland en Europa op bestuurlijk vlak en in omvang te veel verschillen van China en de VS om hun aanpak simpelweg over te nemen. Europa zal een eigen route moeten vinden.
Knelpunten die elkaar versterken
Groeiende techbedrijven hebben tegelijkertijd behoefte aan groeikapitaal, technisch talent, testlocaties en productieruimte, vergunningen en capaciteit op het stroomnet. Valt één of meer van deze randvoorwaarden weg, dan vertraagt de opschaling of stokt die zelfs volledig. Ook binnen de bedrijven zelf ligt een uitdaging: veel techbedrijven blinken uit in technologieontwikkeling, maar moeten in de groeifase nieuwe competenties opbouwen op het gebied van productie, sales, leiderschap en marktontwikkeling.
De geïnterviewde bedrijven herkennen dit beeld:
LeydenJar (batterijtechnologie) liep ongeveer een jaar vertraging op omdat de elektriciteitsaansluiting voor een nieuwe fabriek uitbleef. Ook langlopende subsidietrajecten remden de groei.
VitalFluid (plasma-geactiveerd water voor de tuinbouw) loopt vooral aan tegen Europese regelgeving die slecht aansluit op dit soort innovaties, wat markttoegang tijdrovend en kostbaar maakt.
SandGrain (cybersecurity) benoemt de overgang van technologieontwikkeling naar marktintroductie als kritieke fase, waarin een bedrijf tegelijk klanten moet werven, omzet moet opbouwen en investeerders moet overtuigen.
Samenhang als sleutel
Volgens de onderzoekers is er geen eenvoudige oplossing. Extra groeikapitaal levert pas echt iets op als bedrijven ook toegang hebben tot talent, faciliteiten, energie, passende regelgeving en een afzetmarkt. Europese samenwerking is daarbij onmisbaar, omdat de Nederlandse markt op zichzelf te klein is. Tegelijkertijd kan Nederland zelf al veel doen, bijvoorbeeld:
meer groeikapitaal beschikbaar stellen voor bedrijven in latere financieringsfases;
investeren in technisch talent en leiderschap;
de toegang verbeteren tot testfaciliteiten, productieruimte en energie-infrastructuur;
zorgen voor eenvoudige en voorspelbare regelgeving;
als overheid vaker optreden als eerste klant (launching customer) voor innovaties.
NXTGEN Hightech wijst er daarnaast op dat de nieuwe European Innovation Act een kans biedt om de doorgroei te versnellen, mits de Europese agenda wordt vertaald naar een slagvaardige nationale aanpak.
Lotte de Groen, marktdirecteur van TNO Vector, stelt dat Nederland beschikt over uitstekende kennis en veel innovatieve ondernemers, maar dat start-ups nu te veel tijd verliezen. Door de knelpunten in samenhang aan te pakken, kunnen volgens haar meer Nederlandse innovaties uitgroeien tot internationaal succesvolle bedrijven. Monika Hoekstra, Managing Director van NXTGEN Hightech, benadrukt dat ondernemers niet alle kennis en ervaring zelf hoeven op te bouwen. Samenwerking met bedrijven, kennisinstellingen en de gespecialiseerde Nederlandse toeleveranciers biedt volgens haar veel kansen om sneller op te schalen en een sterke positie op de wereldmarkt te veroveren.
