Wat de rekenkamer onderzocht
Het rapport gaat over de Publiek-private samenwerking-innovatieregeling (PPS-I-regeling), waarmee EZK onderzoek van bedrijven en kennisinstellingen samen stimuleert. In subsidiejaar 2024 zegde het ministerie ongeveer € 163 miljoen toe en legden bedrijven ongeveer € 111 miljoen bij. De subsidie loopt via twaalf Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI’s). Holland High Tech is daar één van en staat in het rapport als TKI High Tech Systemen en Materialen.
EZK heeft vier innovatieprioriteiten benoemd waarop het ministerie de subsidie meer wil inzetten: prioritaire sleuteltechnologieën uit de NTS, klimaat en energie, digitalisering en circulaire economie. De Rekenkamer ziet dat in 2024 meer dan de helft van het geld naar andere thema’s ging, doordat de verdeling over de TKI’s historisch is gegroeid. Dat geld kwam wel degelijk terecht bij maatschappelijke uitdagingen, waaronder gezondheid en zorg en landbouw, water en voedsel.
Hightech scoort goed
Voor hightech is het beeld bemoedigend. De projecten van Holland High Tech richten zich volgens het rapport voornamelijk op de Kennis- en innovatieagenda (KIA) Sleuteltechnologieën, één van de vier prioriteiten. Ook investeren bedrijven stevig mee: tegenover elke euro van bedrijven staat in die projecten ongeveer € 1,25 subsidie, waar dat gemiddeld over alle TKI’s bijna € 1,50 is.
De PPS-regeling wordt iedere vier jaar herijkt en wordt vanaf 2028 ingrijpend aangepast. Minister Heleen Herbert laat in haar reactie weten dat EZK zijn middelen sterker wil richten op onder meer de NTS en digitalisering en dat consortia dan rechtstreeks aanvragen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Naast de NTS en digitalisering richt EZK zich op de zes gerichte marktprogramma’s: digitale diensten met een focus op kunstmatige intelligentie (AI), defensiegerelateerde toepassingen, biotechnologie, halfgeleiders, innovatieve chemie en hightech machinebouw.
Holland High Tech: Gericht op sleuteltechnologieën
Sinds 2024 valt 87% van de door Holland High Tech toegewezen projecten binnen de technologieën en prioriteiten van de NTS. 80% valt binnen de gerichte marktprogramma’s die EZK heeft gedefinieerd.
Die focus is een bewuste keuze, die al in 2023 is gemaakt bij de voorbereiding van de strategische programma’s, nog voordat de NTS uitkwam. Bij de presentatie van de NTS in januari 2024 heeft Holland High Tech zich gericht op de zes hightech technologieën uit deze strategie. De programmering van publiek-private samenwerkingen verloopt sinds 2024 via strategische programma’s en calls, gericht op sleuteltechnologieën en belangrijke prioriteiten van de overheid. Begin 2025 volgde een belangrijke stap in de governance van Holland High Tech: de overgang naar de innovatiedomeinen en de programmaraad.
Met de vijf additionele innovatiedomeinen sluit Holland High Tech aan op de bredere focus van EZK. Naast de NTS en de zes gerichte marktprogramma’s zijn dat de andere prioriteiten die in het beleid zijn vastgelegd, waaronder kritieke grondstoffen, circulaire economie en de energietransitie.
"Die richting hebben wij in 2023 al gekozen"
“De Rekenkamer en de minister zeggen in de kern hetzelfde: zet publiek geld in waar het de technologieën versterkt waarmee Nederland het verschil maakt, samen met bedrijven die zelf mee-investeren,” zegt Gerard van der Zon, operationeel directeur van Holland High Tech. “Die richting hebben wij in 2023 al gekozen. Dat 87% van onze projecten binnen de NTS valt en 80% binnen de gerichte marktprogramma’s, is het werk van de bedrijven en kennisinstellingen die samen aan dezelfde prioriteiten bouwen.”
“Holland High Tech werkt nauw samen met EZK, nu en ook na de komst van de nieuwe PPS-regeling,” vervolgt Van der Zon. “Wij denken actief met EZK mee over de opzet van die regeling. Ook bij de invulling van de calls van de nieuwe PPS-I-regeling gaan wij actief adviseren. Dat past bij de volgende fase van Holland High Tech. Wij blijven ons inzetten op organiserend vermogen: het hightech-ecosysteem verbinden rond sleuteltechnologieën en de gerichte marktprogramma’s.”
Van der Zon kijkt vooral vooruit: “De nieuwe regeling in 2028 is een kans om die focus verder aan te scherpen. De ervaring uit onze programma’s en ons netwerk brengen we daar graag bij in, zodat hightech-bedrijven en onderzoekers elkaar ook straks snel weten te vinden.”