Een quantumcomputer bestaat uit veel meer dan alleen een processor: koeling, bedrading, besturingselektronica, calibratie, systeemsoftware, compilers, monitoring en cloudtoegang moeten allemaal op elkaar aansluiten. QuTech bouwde deze ervaring op via vijf generaties systemen die publiek toegankelijk zijn gemaakt via Quantum Inspire, en via programma's als HectoQubit/2 en OpenSuperQPlus. Leo DiCarlo wordt Scientific Lead van de nieuwe unit, Vivek Sinha leidt strategie en partnerschappen.
Centraal in de aanpak staat een open architectuur: door te werken met duidelijk gedefinieerde interfaces kunnen gespecialiseerde technologieën van verschillende organisaties worden gecombineerd. QuTech werkt hiervoor onder meer samen met TNO, Qblox, QuantWare, Delft Circuits, Orange Quantum Systems, Peak Quantum en Riverlane. De unit moet Delft verder verankeren als Europese hub voor de integratie van supergeleidende quantumsystemen, wat ook bijdraagt aan de Europese ambitie om eigen quantumcomputercapaciteit op te bouwen.
Onderzoek en engineering versterken elkaar
Systeemintegratie zorgt voor een directe koppeling tussen wetenschappelijk onderzoek en de bouw van complete machines. Onderzoek uit het DiCarlo Lab, bijvoorbeeld naar het verminderen van lekkage tussen quantumtoestanden, het optimaliseren van verstelbare koppelingen tussen qubits en het analyseren van foutenreeksen in operationele processoren, kan direct doorstromen naar nieuwe systemen. Omgekeerd levert de praktijkervaring die wordt opgedaan via het openbaar toegankelijke Quantum Inspire weer inzichten op die alleen zichtbaar worden zodra een machine langdurig in gebruik is.
Van kennis naar commerciële activiteit
De nieuwe unit wordt in eerste instantie gefinancierd door QuTech Business Development, maar staat niet op zichzelf: ze bouwt voort op jaren van nationale en Europese investeringen in Delft. Zo kreeg de ontwikkeling van deze systeemintegratiecapaciteit in een vroege fase al steun vanuit QDNL's quantumcomputerprogramma CAT-1, NWO en Holland High Tech. Ook Europa droeg bij: via het EU-programma OpenSuperQPlus, onderdeel van het EU Quantum Flagship, deed QuTech extra ervaring op met het bouwen en integreren van supergeleidende quantumsystemen.
Die combinatie van kennis en middelen vormt nu het fundament voor de nieuwe unit. Het komende jaar staat in het teken van twee zaken: het team ontwikkelt een herhaalbare blauwdruk voor systeemintegratie en bouwt een stevige IP-positie op, en gaat via een marktstudie na waar deze capaciteit voor klanten en partners het meest waardevol is. Daarbij worden verschillende commerciële routes verkend, zoals turnkey-integratieprojecten, integratie als dienst, open-architectuur quantumcomputers voor HPC- en onderzoeksinfrastructuren, en diensten rond operatie en rekentijd. Deze bevindingen moeten de weg vrijmaken voor de oprichting van een aparte onderneming in 2028.
"Wat hier nu gebeurt, is precies waar wij in Nederland goed in zijn. Niet één partij die alles zelf bouwt, maar een keten van sterke Nederlandse bedrijven die innovaties ontwikkelt om een full-stack superconducting quantumcomputer mogelijk te maken. Holland High Tech sloot in 2018 een convenant met QuTech voor financiering vanuit publiek-private samenwerking. Toen werd al duidelijk wat de potentie van quantumtechnologie voor onze hightech-sector zou gaan zijn. De ontwikkelingen volgen elkaar nu snel op, en wij als Nederland zorgen met het sterke quantumecosysteem dat we niet alleen meedoen, maar meebouwen aan de wereldtop van deze technologie."
Leo Warmerdam, algemeen directeur Holland High Tech
