Wereldwijde concurrentie, geopolitieke druk en de klimaattransitie vragen om hogere engineeringproductiviteit en gecoördineerde innovatie. De agenda toont en benadrukt dat de discipline Systems Engineering (SE) dat mede mogelijk maakt. Van halfgeleiders en quantum tot energiematerialen en bio-moleculaire technologie, alle tien sleuteltechnologieën uit de NTS worden ontwikkeld binnen én toegepast in complexe systemen. SE is daarmee een randvoorwaarde voor het succesvol inzetten van sleuteltechnologieën. Ook voor de gerichte programma's van het ministerie van EZK, waaronder bij Hightech Machinebouw, is ontwikkeling en toepassing van SE een belangrijke factor.
De overhandiging vond plaats in de Special Netherlands Session van de Systems Workforce Summit. In deze sessie, met als thema 'Scaling Systems Capabilities in a High-Tech Economy: The Netherlands as a Living Lab', liet Nederland zien hoe het systeemcapaciteiten op schaal ontwikkelt. Wouter Leibbrandt lichtte daarin toe hoe Nederland voorop blijft lopen in SE om verdienvermogen en soevereiniteit te borgen.
Drie prioriteiten, vijf uitdagingen en twaalf actielijnen
Nederland heeft een sterke positie in het ontwikkelen van complexe systemen. Om die positie uit te bouwen, benoemt de agenda vijf uitdagingen die typisch zijn voor het Nederlandse ecosysteem, zoals de schaarste aan systeemarchitecten, de versnippering van het MKB-landschap en de spanning tussen soevereiniteit en open innovatie. Voor elk daarvan laat de agenda zien hoe SE een verbindende rol kan spelen.
De agenda zet in op drie complementaire prioriteiten, uitgewerkt in twaalf actielijnen met concrete acties voor de korte, middellange en lange termijn:
SE-methode-innovatie
Nieuwe methoden voor complexiteit, digital engineering, ketensamenwerking, trustworthy en soevereine systemen, AI-enabled systemen en duurzaamheid.
Eén gezamenlijk kader
De agenda is bedoeld als kader voor toekomstige investeringsprogramma's, samenwerkingsinitiatieven en implementatie-roadmaps. Ze nodigt industrie, kennisinstellingen, overheid en beroepsverenigingen uit om hun SE-initiatieven langs deze drie prioriteiten te organiseren.
Deze agenda vloeit voort uit een bredere uitvraag van Holland High Tech. De innovatiedomeinen en de betrokken innovatieraden die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de sleuteltechnologieën van de NTS, zijn verzocht een agenda op te stellen waarin zij uiteenzetten op welke wijze zij het verschil kunnen maken voor de Nederlandse hightech, in aansluiting op de NTS en op de gerichte programma's uit de Kamerbrief Industriebeleid met focus (oktober 2025). Met die brief kiest het kabinet voor een gerichte versterking van zes markten: halfgeleiders, biotechnologie, defensiegerelateerde toepassingen, digitale diensten (met name AI), machinebouw en innovatieve chemie.
Voor het domein Systems Engineering vormt deze Action Agenda daarvan de uitwerking. De agenda sluit in het bijzonder aan op het gerichte programma Machinebouw: Systems Engineering is de discipline die mechanica, elektronica, software en optica samenbrengt tot complexe hightechsystemen en vormt daarmee een fundament onder het ontwerp, de integratie en de industrialisatie van machines en productieapparatuur.
De Action Agenda for Systems Engineering is ontwikkeld door het Innovatiedomein Systems Engineering van Holland High Tech, als update van de SE Roadmap uit 2020. Een schrijfteam van INCOSE NL (International Council on Systems Engineering), Universiteit Twente, European Space Agency, Sioux Technologies, Canon Production Printing, Hogeschool Utrecht en TNO werkte de agenda uit; een adviesgroep uit industrie, kennisinstellingen en overheid toetste het resultaat.
