Europa is op dit moment sterk afhankelijk van leveranciers buiten de EU voor kerntechnologieën. Tegelijkertijd neemt de vraag naar rekenkracht door de opkomst van AI snel toe. Het pakket is erop gericht structurele afhankelijkheden te verminderen en te waarborgen dat Europa de technologieën waarop haar burgers vertrouwen zelf kan ontwikkelen, uitrollen en beveiligen.
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen verwoordde de urgentie direct:
"We kunnen het ons niet veroorloven afhankelijk te zijn van anderen voor de technologieën die onze ziekenhuizen draaiende houden, onze energienetten stabiel houden en onze diensten beveiligen. Het gaat erom onze burgers te beschermen, onze belangen te verdedigen en onze eigen keuzes te maken. Europa heeft het talent, de excellentie op het gebied van onderzoek, de industriële basis en de eengemaakte markt. Samen moeten we deze sterke punten omzetten in technologische soevereiniteit."
Vier pijlers voor technologische autonomie
1. Chips Act 2.0 – halfgeleiders als fundament voor AI
De oorspronkelijke Chips Act (2023) was een eerste reactie op kwetsbaarheden in de mondiale halfgeleiderketen. De Chips Act 2.0 bouwt voort op Europese sterktes, versnelt vergunningverlening, introduceert een excellentielabel voor Europese chipregio's en versterkt de band tussen chipmakers en afnemers in sectoren als datacenters en AI Gigafactories.
2. Cloud and AI Development Act (CADA) – Europese cloud- en AI-capaciteit
Dit wetgevingsvoorstel wil de datacenterkapaciteit in Europa in vijf tot zeven jaar verdrievoudigen. Het ondersteunt onderzoek en innovatie in duurzame technologieën, vereenvoudigt de uitrol van datacenters in de EU en introduceert één Europees kader voor het beoordelen van cloud- en AI-soevereiniteit. Zo worden kritieke toepassingen en gevoelige data beschermd, terwijl het merendeel van de markt openblijft voor gelijkgestemde partners.
3. Open Source Strategie – digitale autonomie via open source
Europa telt meer dan drie miljoen open source-bijdragers. De strategie bouwt hierop voort door open source-alternatieven op te schalen op prioriteitsgebieden als cloud, AI, cybersecurity en halfgeleiders. Daarnaast worden open source-startups ondersteund, worden inkooprichtlijnen voor overheden opgesteld en wordt ingezet op betere beveiliging en langetermijnbeheer van open source-infrastructuur.
4. Strategische routekaart voor digitalisering en AI in energie
De digitalisering van de energiesector is urgenter dan ooit, mede door hoge energieprijzen en de groeiende elektriciteitsvraag van digitale infrastructuur. De routekaart zet in op AI-oplossingen voor slimmere elektriciteitsnetwerken, versnelde uitrol van slimme meters en de ontwikkeling van soevereine AI-modellen voor de energiesector, getraind op Europese data door Europese bedrijven.
Doel: Europa als AI-continent
Samen moeten deze maatregelen Europa positioneren als wereldleider in de ontwikkeling en toepassing van AI, de digitale autonomie versterken en bijdragen aan een duurzamere digitale toekomst. Bedrijven, burgers en overheden in de EU krijgen meer keuze in kerntechnologieën. Het pakket sluit aan op bestaande initiatieven zoals het Competitiveness Compass en de Economic Security Strategy.
Volgende stappen
De twee wetgevingsvoorstellen worden nu onderhandeld door het Europees Parlement en de Raad van de EU. In juli verwacht de Commissie een oproep te lanceren voor AI Gigafactories. Daarnaast start een consultatieproces met lidstaten, de Europese Investeringsbank en andere stakeholders over de financiering van de technologische soevereiniteitsambities.
Voor het Nederlandse hightech ecosysteem biedt dit pakket concrete kansen. Met zijn sterke positie in halfgeleidertechnologie, maakindutrie en kennisinfrastructuur staat Nederland goed gepositioneerd om een sleutelrol te spelen in de Europese technologische soevereiniteitsagenda — precies het speelveld waar Holland High Tech en de KIA Sleuteltechnologieën op inzetten.
