Podcast Wouter Leibbrandt, Programmaraadslid Systems Engineering en marktdirecteur Digital Systems bij TNO.
Podcast Systems Engineering | De Nederlandse benadering van systems engineering is succesvol
28 april 2026
In de podcastserie die we maken in samenwerking met IO+: 'De mensen van Holland High Tech', leer je de mensen van Holland High Tech (de topsector High Tech Systemen en Materialen) kennen. Quantum, duurzame mobiliteit, veiligheid. Hightech speelt een steeds grotere rol in ons dagelijks leven. Dit keer interviewen we Wouter Leibbrandt. Hij is betrokken bij Holland High Tech als programmaraadslid voor het innovatiedomein Systems Engineering. Ook is hij werkzaam bij TNO als marktdirecteur Digital Systems. Systems engineering is hard nodig; zonder kunnen we geen sleuteltechnologieën ontwikkelen of opschalen. Juist die integrale aanpak is essentieel om complexe systemen betrouwbaar te laten werken. Volgens Leibbrandt is de informele, Nederlandse benadering van systems engineering heel succesvol.
Hoe zou je jezelf omschrijven in één woord?
“Als ik dat in één woord zou moeten doen: integrator. Veel aspecten van mijn carrière hebben te maken met verbinden. Verbindingen leggen tussen verschillende disciplines en ideeën. En dan ook samen met anderen werken om die ideeën daadwerkelijk te integreren in een concept, idee of systeem.
Voor mensen die het niet precies kennen: wat is systems engineering precies?
“Systems engineering komt eigenlijk om de hoek kijken als systemen complex worden. Zo’n 25 tot 30 jaar geleden liepen grote systeembouwers als Philips en ASML ertegenaan dat ze hun systemen niet meer op de klassieke manier konden maken. Er was iemand die het ontwerp in zijn hoofd had en een team aanstuurde — dat noemden we de systeemarchitect. Maar steeds vaker liepen projecten uit de tijd en het budget, en lukte het niet meer om te maken wat men dacht te maken.
De oorzaak lag in de toenemende software in systemen. Het werd steeds digitaler. Daardoor kon er veel meer, maar alles raakte ook met elkaar verbonden. Als je ergens iets veranderde, had dat onverwachte effecten op andere plekken. Dat heet emergent gedrag. Daarvoor heb je een andere aanpak nodig, met systeemdenken, systeemconcepten en specifieke methoden. Dat is systems engineering.”
Is systems engineering vooral belangrijk bij het ontwerpen van het product of ook op andere momenten?
“Het gaat niet alleen om ontwerp of realisatie, maar ook om gebruik en buitengebruikstelling. Steeds belangrijker wordt dat we van cradle to cradle denken. Dus: als een systeem uit gebruik gaat, wat doe je met de onderdelen? Hoe worden die weer onderdeel van een nieuw systeem? Daarnaast is een systeem tegenwoordig nooit af. Een apparaat dat geleverd wordt, is over een jaar alweer anders door updates. Daardoor speelt systems engineering door de hele levenscyclus een rol.”
Je bent betrokken bij Holland High Tech als programmaraadslid. Waar hou jij je vooral mee bezig?
“Als programmaraadslid let ik erop dat systems engineering een plaats krijgt binnen de hightech-, systemen- en materialensector. Mijn collega’s en ik zorgen ervoor dat het verbindende element binnen de andere disciplines terugkomt. Systems engineering is in zekere zin ook een dwarsdoorsnijdende discipline. Dit doe ik niet alleen natuurlijk. Gelukkig is er een innovatieraad met mensen die mij daarbij ondersteunen.”
En waar hou jij je als marktdirecteur Digital Systems bij TNO mee bezig?
“Als marktdirecteur ben ik verantwoordelijk voor het businesssegment: een portfolio van projecten die samen één inhoudelijke richting vormen. Samen met business developers en inhoudelijke experts bepaal ik de strategische koers: waar gaan we naartoe? Vervolgens stuur ik erop aan dat er binnen dat segment concrete onderzoeks-, ontwikkelings- en innovatieprojecten worden opgezet die die richting invullen en er structuur aan geven.”
Waarom is Nederland eigenlijk zo goed in systems engineering?
“Dat gaat terug naar Philips en de manier van werken daar: relatief informeel en sterk gericht op samenwerking. We hebben in Nederland veel bedrijven die marktleider zijn in hun segment, zoals ASML, Philips, Thermo Fisher, Canon Production Printing en Thales. Het zijn vaak complexe systemen in kleine volumes, maar met hoge waarde. Wat ze gemeen hebben, is dat ze transdisciplinair werken en goed zijn in het integreren. Nederlanders zijn bovendien wat eigenwijs en niet heel hiërarchisch ingesteld. Daardoor stappen mensen makkelijker over afdelingsgrenzen heen en zoeken ze samenwerking op.”
Waar zitten de verbeterpunten in Nederland?
“We focussen ons nog te vaak op de grote marktleidende bedrijven, maar er zijn veel meer sectoren en waardeketens waar systems engineering belangrijk is. Denk aan kleinere hightechbedrijven, de voedselindustrie zoals Lely en MOBA, maar ook mobiliteit en energie. Ook daar zou systems engineering breed toegepast kunnen worden.”
AI is in opkomst. Wat betekent dat voor systems engineering?
“AI helpt én brengt uitdagingen met zich mee. Het kan helpen bij het inwerken van nieuwe mensen, omdat ervaren experts schaars zijn. Ook kan AI helpen bij routinetaken en modellering. Een model is een abstractie van de werkelijkheid, en AI kan helpen die te maken en uit te werken. Maar het gevaar is dat je te veel op AI gaat vertrouwen. Systems engineering draait juist om het herkennen van onverwachte effecten en emergent gedrag. AI wordt zelf ook steeds meer onderdeel van systemen. Dat roept nieuwe vragen op: wat betekent het als er AI in een systeem zit? Hoe ontwerp en test je dat? Hoe ga je ermee om bij gebruik en uitfasering? Dat vraagt om nieuwe methodieken en verder onderzoek binnen systems engineering.”
Tot slot: heb je nog een boodschap voor de lezer?
“Mensen die beslissingen nemen in industrie en samenleving moeten zich bewust zijn dat je altijd in context moet denken. Je kunt niet zomaar iets verbeteren zonder het totale systeem te overzien. Dat geldt voor technologie, maar ook voor beleid en regelgeving. We denken soms dat je iets lokaal kunt aanpassen, maar later blijken er onverwachte effecten te zijn. Dus wees altijd contextbewust.”
