Groeifonds wordt afgebouwd
Het Groeifonds werd in 2020 opgericht met €20 miljard, maar wordt sinds 2024 afgebouwd. Alleen lopende programma's, zoals NXTGEN Hightech, PhotonDelta en POLARIS, mochten doorgaan. Er komt nog één extra ronde van €375 miljoen. Op Prinsjesdag maakte het kabinet wel geld vrij voor twee nieuwe instrumenten: €500 miljoen voor een Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) en ruim €3 miljard voor een Nationale Investeringsinstelling (NII). Voor de rol van het Groeifonds, het versterken van innovatie-ecosystemen, is nog geen structurele opvolger.
Innovatie vraagt tien tot vijftien jaar
TNO Vector onderzocht drie lopende Groeifondsprogramma's, waaronder NXTGEN Hightech, en drie buitenlandse programma's in Australië, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk. Dit soort programma's zorgt aantoonbaar voor meer investeringen in onderzoek, snellere innovatie en betere samenwerking, mits ze goed zijn ingericht en lang genoeg lopen. Deelnemers noemen tien tot vijftien jaar wenselijk, zeker in deeptech.
TNO adviseert daarom een nieuw, langjarig innovatie-instrument dat complementair is aan NADI en NII en op grotere afstand van de politiek staat. Daarmee sluit het onderzoek aan bij eerdere adviezen van Peter Wennink en de AWTI uit 2025.
Bedrijven betalen de helft mee
NXTGEN Hightech laat zien hoe zo'n programma werkt: bij een omvang van €970 miljoen betaalt het Groeifonds ruwweg de helft en brengen de deelnemende bedrijven de andere helft in. Projecten worden op vaste momenten beoordeeld en bijgestuurd of gestopt als ze niet leveren. Volgens TNO kan Nederland met een vaste opvolger de innovatieparadox doorbreken: het land blinkt uit in kennis, maar zet die te weinig om in nieuwe producten en bedrijven.
Het volledige rapport "Bouwen aan innovatiekracht" is te downloaden als pdf via TNO.
