Het voorstel wordt gepresenteerd als een centraal onderdeel van de EU Startup and Scaleup Strategy en het Competitiveness Compass voor de EU, en moet het concurrentievermogen, de welvaart en de technologische soevereiniteit van de EU op lange termijn versterken.
Ideeën omzetten in economisch succes — in Europa
De diagnose van de Commissie is ondubbelzinnig: Europa beschikt over hoogwaardig onderzoek, talent en creativiteit, maar innovators krijgen in elke lidstaat met andere regels te maken en hebben vaak moeite om financiering aan te trekken. Het gevolg, aldus de Commissie, is dat in Europa ontwikkelde ideeën te vaak elders, door andere landen, tot economisch succes worden omgezet. De wet moet dit patroon doorbreken door het voor innovatieve Europese bedrijven makkelijker te maken om over grenzen heen op te schalen en wereldwijd te concurreren.
Het voorstel richt zich op twee grote obstakels: het ontsluiten van op IE gebaseerde financiering en het vereenvoudigen van O&O-aanbestedingen.
Start-ups en scale-ups beschikken vaak over waardevolle intellectuele eigendom — patenten, knowhow en andere immateriële activa — die moeilijk te waarderen is, waardoor het lastiger wordt om investeerders aan te trekken. Om dit aan te pakken, zal de wet een gemeenschappelijk EU-kader voor de waardering van intellectuele eigendom bevorderen, samen met een nieuwe digitale marktplaats die kopers en verkopers van IE met elkaar verbindt, plus expertondersteuning om bedrijven te helpen hun ideeën naar de markt te brengen. Volgens de Commissie kunnen deze maatregelen zo'n € 35 miljoen aan administratieve kostenbesparingen opleveren en jaarlijks €10,2 miljard aan extra financiering vrijmaken via op IE gebaseerd durfkapitaal en schuldfinanciering.
De wet introduceert ook een gemeenschappelijke EU-procedure voor onderzoeks- en ontwikkelingsaanbestedingen, die bedrijven meer juridische zekerheid biedt en nieuwe technologieën — op terreinen als gezondheid, onderwijs en schone mobiliteit — sneller op de markt moet brengen. Ook wordt het voor publieke inkopers uit verschillende lidstaten eenvoudiger om gezamenlijke O&O-aanbestedingen uit te voeren. Volgens de Commissie kunnen deze maatregelen publieke inkopers jaarlijks € 1 miljard aan besparingen opleveren en bedrijven jaarlijks € 25,92 miljard aan extra winst.
Een aanvullend voorstel over regelluwe experimenteerruimtes
Naast de Innovation Act heeft de Commissie ook een apart voorstel ingediend voor een Raadsaanbeveling over regelluwe experimenteerruimtes ("regulatory sandboxes") — gecontroleerde omgevingen waarin bedrijven, onderzoekers en overheidsinstanties voor een beperkte periode en onder toezicht van regelgevers nieuwe producten, diensten of technologieën kunnen testen. Dergelijke experimenteerruimtes bestaan al in delen van de EU-wetgeving, maar het ontbreken van een gemeenschappelijke aanpak heeft tot versnippering en onzekerheid binnen de Unie geleid. De nieuwe aanbeveling moet een gedeeld EU-referentiekader creëren voor experimenteerruimtes op terreinen die nog niet onder EU-wetgeving vallen, voortbouwend op de lessen die in lidstaten en bij bestaande EU-initiatieven zijn geleerd, met behoud van bescherming van het publiek belang.
Wat volgt
Ekaterina Zaharieva, commissaris voor Start-ups, Onderzoek en Innovatie, presenteerde het pakket als een eerste stap en niet als een eindpunt. "Met de European Innovation Act pakken we versnippering rechtstreeks aan: één kader voor de waardering van intellectuele eigendom, één digitale marktplaats die kopers en verkopers verbindt, en één eenvoudigere route voor publieke aanbestedingen van baanbrekend onderzoek en ontwikkeling," aldus Zaharieva. Ze voegde eraan toe dat er verdere stappen gepland zijn om tegen 2028 een echte interne markt voor innovatie tot stand te brengen.
Het voorstel voor de European Innovation Act en de bijbehorende Raadsaanbeveling over regelluwe experimenteerruimtes gaan nu naar het Europees Parlement en de Raad van de EU voor verdere onderhandelingen.
